ΑΙΡΕΣΕΙΣ, ΣΧΙΣΜΑΤΑ ΚΑΙ ΑΝΤΙΚΑΝΟΝΙΚΕΣ ΠΡΑΞΕΙΣ ΑΠΑΙΤΟΥΝ ΖΩΝΤΑΝΗ ΣΥΝΟΔΙΚΗ ΚΡΙΣΗ

 

Από ένα σπουδαίο κείμενο του αγαπητού εν Χριστώ Αδελφού κ. Σταύρου Μάρκου (πρώην Ματθαιϊκού που ζει στην Αυστραλία) με πρωτότυπο τίτλο "HERESIES, SCHISMS AND UNCANONICAL ACTS REQUIRE A LIVING SYNODICAL JUDGMENT" μεταφράζουμε με την ευγενική του άδεια και δημοσιεύουμε τα σημαντικότερα (κατά την γνώμη μας) αποσπάσματα. Εάν όλες οι παρατάξεις των ΓΟΧ (Ματθαιϊκοί και Ψευδοφλωρινικοί) είχαν κατανοήσει αυτά που γράφει ο Αδελφός μας, δεν θα υπήρχε η πολυδιάσπαση. Μακάρι να το κατανοήσουν, έστω και την ενδεκάτη...

 

Εισαγωγή στις Συνόδους και το Κανονικό Δίκαιο

Η Ορθόδοξη Εκκλησία, από την εποχή των Αγίων Αποστόλων, έχει επιλύσει διαμάχες ή προβλήματα συγκαλώντας Συνόδους. Έτσι, όταν προέκυψε το ζήτημα σχετικά με την περιτομή και τους Νόμους του Μωυσή, οι Άγιοι Απόστολοι συναντήθηκαν στα Ιεροσόλυμα, όπως καταγράφεται στις Πράξεις των Αποστόλων (Κεφάλαιο 15). Οι Άγιοι Πατέρες μιμήθηκαν έτσι τους Αποστόλους συγκαλώντας Συνόδους, είτε γενικές, περιφερειακές, επαρχιακές είτε επισκοπικές, προκειμένου να επιλύσουν ζητήματα πρακτικής. Αυτές οι Σύνοδοι συζήτησαν και επέλυσαν ζητήματα Πίστης, επιβεβαιώνοντας την Ορθοδοξία (ορθή διδασκαλία) ενώ καταδίκασαν τις αιρέσεις (ψευδείς διδασκαλίες). Οι Σύνοδοι διατύπωσαν επίσης εκκλησιαστικούς νόμους που ονομάζονται Κανόνες, οι οποίοι είτε ορίζουν την καλή διαγωγή είτε ορίζουν το επίπεδο τιμωρίας για κακή διαγωγή. Μερικοί κανόνες ισχύουν μόνο για τους επισκόπους, άλλοι για τους ιερείς και τους διακόνους, και άλλοι για τον κατώτερο κλήρο και τους λαϊκούς. Πολλοί κανόνες ισχύουν για όλες τις τάξεις του κλήρου συλλογικά. Αρκετοί κανόνες ισχύουν τόσο για τον κλήρο όσο και για τους λαϊκούς.Το επίπεδο εξουσίας που κατέχει ένας Κανόνας διακρίνεται από την εξουσία της Συνόδου που τον επικύρωσε. Μερικοί Κανόνες είναι καθολικοί και δεσμευτικοί για ολόκληρη την Εκκλησία, ενώ άλλοι είναι δεσμευτικοί μόνο σε τοπική κλίμακα. Επίσης, ένας Κανόνας είναι μόνο ένα άρθρο του νόμου και δεν αποτελεί εκτέλεση του νόμου. Για να εκτελεστεί ένας Κανόνας, η κατάλληλη εξουσία πρέπει να τον θέσει σε ισχύ. Η εξουσία διαφέρει ανάλογα με τον βαθμό του κατηγορουμένου. Σύμφωνα με τους ίδιους τους Κανόνες, ένας επίσκοπος απαιτεί να δικαστούν δώδεκα επίσκοποι και να εφαρμοστούν οι κανόνες για την καταδίκη του. Ένας πρεσβύτερος απαιτεί να δικαστούν και να καταδικαστούν έξι επίσκοποι και ένας διάκονος απαιτεί τρεις επισκόπους. Ο κατώτερος κλήρος και οι λαϊκοί απαιτούν τουλάχιστον έναν επίσκοπο για να τους θέσει σε εκκλησιαστική δίκη ή να τους τιμωρήσει εφαρμόζοντας τους κανόνες σε αυτούς. Αλλά στην περίπτωση των λαϊκών, ένας μόνο πρεσβύτερος μπορεί να εκτελέσει τον Κανόνα εάν του έχει απονεμηθεί το αξίωμα του πνευματικού, και ως εκ τούτου έχει την εξουσία του επισκόπου να συγχωρεί αμαρτίες και να εφαρμόζει επιτίμια. Ωστόσο, μέχρι να συγκληθεί αυτή η αρμόδια εκκλησιαστική αρχή και να εφαρμόσει επίσημα τους Κανόνες στο άτομο οποιουδήποτε βαθμού, το άτομο αυτό «υπόκειται» μόνο σε τιμωρία, αλλά δεν έχει ακόμη τιμωρηθεί. Διότι οι Κανόνες δεν εκτελούνται μόνοι τους, αλλά πρέπει να εκτελούνται από την οντότητα που έχει την εξουσία να εφαρμόζει τους Κανόνες.

Το Κανονικό Δίκαιο μπορεί να εκτελεστεί μόνο από εκείνους που έχουν εξουσία

Για να πραγματοποιηθεί η εκτέλεση του νόμου, απαιτείται μια αρμόδια αρχή για την εφαρμογή του νόμου. Μια αρμόδια αρχή υπολογίζεται με βάση την αρχή «το μεγαλύτερο κρίνει το μικρότερο». Έτσι, υπάρχουν Κανόνες που εξηγούν ποιος έχει την εξουσία να κρίνει άτομα σύμφωνα με τους Κανόνες.

Ένας λαϊκός μπορεί να κριθεί, να αφοριστεί ή να αναθεματιστεί μόνο από τον δικό του επίσκοπο ή από τον δικό του ιερέα, εφόσον ο ιερέας έχει την άδεια του δικού του επισκόπου (δηλαδή, ένας ιερέας που είναι πνευματικός).

Ένας διάκονος μπορεί να κριθεί μόνο από τον τοπικό του επίσκοπο μαζί με τρεις άλλους επισκόπους, και ένας πρεσβύτερος μπορεί να κριθεί μόνο από τον τοπικό του επίσκοπο μαζί με έξι άλλους επισκόπους. 

Ένας επίσκοπος πρέπει να κριθεί από τον μητροπολίτη του μαζί με τουλάχιστον δώδεκα άλλους επισκόπους. Εάν η επαρχία δεν έχει δώδεκα επισκόπους, πρέπει να προσκαλέσει επισκόπους από άλλες επαρχίες να συμμετάσχουν στη δίκη και την κατάθεση. 

Όσο για έναν Μητροπολίτη, μπορεί να κριθεί μόνο από Σύνοδο στην οποία προεδρεύει ο δικός του Πατριάρχης ή Εθνάρχης, και στην οποία παρευρίσκονται όλοι οι επίσκοποι της τοπικής Εκκλησίας. Στην περίπτωση που ο Πατριάρχης ή ένας Εθνάρχης πρόκειται να καθαιρεθεί, αυτή η δίκη και η καθαίρεση μπορούν να θεσμοθετηθούν μόνο από Οικουμενική ή Πανορθόδοξη Σύνοδο που αποτελείται από άλλους Πατριάρχες, Μητροπολίτες και Επισκόπους, και αυτό συνέβαινε πάντα στην εκκλησιαστική ιστορία. Έτσι, ο Πατριάρχης Νεστόριος της Νέας Ρώμης καθαιρέθηκε από την Τρίτη Οικουμενική Σύνοδο. Ο Πατριάρχης Διόσκορος Αλεξανδρείας καθαιρέθηκε από την Δ΄ Οικουμενική Σύνοδο. Αρκετοί Πατριάρχες καθαιρέθηκαν από την Έκτη Οικουμενική Σύνοδο. Το 1054, ο Πάπας της Ρώμης καθαιρέθηκε από μια Πανορθόδοξη Σύνοδο. 

Έτσι, υπάρχει μια ιεραρχία εξουσίας στο Κανονικό Δίκαιο, αλλά υπάρχει επίσης μια ιεραρχία εξουσίας όσον αφορά το ποιος είναι αρμόδιος να εκτελέσει το Κανονικό Δίκαιο. Ένας λαϊκός μπορεί να αφοριστεί μόνο από τον δικό του επίσκοπο ή από τον δικό του πρεσβύτερο που έχει την ευλογία του επισκόπου. Ένας αναγνώστης ή υποδιάκονος μπορεί να καθαιρεθεί μόνο από τον δικό του επίσκοπο. Ένας διάκονος μπορεί να καθαιρεθεί μόνο από τον δικό του επίσκοπο και τρεις άλλους επισκόπους. Ένας πρεσβύτερος μπορεί να καθαιρεθεί μόνο από τον δικό του επίσκοπο και έξι άλλους επισκόπους. Ένας επίσκοπος μπορεί να καθαιρεθεί μόνο από τον δικό του μητροπολίτη και δώδεκα άλλους επισκόπους. Ένας μητροπολίτης μπορεί να καθαιρεθεί μόνο από τον δικό του πατριάρχη και τουλάχιστον δώδεκα άλλους μητροπολίτες και επισκόπους. Ένας πατριάρχης μπορεί να καθαιρεθεί μόνο από μια Οικουμενική ή Πανορθόδοξη Σύνοδο που αποτελείται από διάφορους πατριάρχες, μητροπολίτες και επισκόπους. Έτσι, «ο κατώτερος κρίνεται από τον μεγαλύτερο». Εάν αυτή η διαδικασία δεν εκτελεστεί, τότε ακόμη και αν οι κατηγορούμενοι υπόκεινται σε αφορισμό, καθαίρεση ή αναθεματισμό, παραμένουν μόνο υπεύθυνοι και όχι πραγματικά καταδικασμένοι μέχρι να τους καταδικάσει μια έγκυρη αρχή. Αυτός είναι ο νόμος της Εκκλησίας και δεν μπορεί να καταργηθεί.

Μέχρι να κριθούν οι κατηγορούμενοι με βάση την κανονική τους εξουσία, δεν έχουν ακόμη πραγματικά καθαιρεθεί, αφοριστεί ή αναθεματιστεί.

Μέχρι να λάβει χώρα η παραπάνω κανονική διαδικασία, ο κατηγορούμενος λαϊκός, αναγνώστης, υποδιάκονος, διάκονος, πρεσβύτερος, επίσκοπος, μητροπολίτης ή πατριάρχης δεν είναι καθηρημένοι ούτε αναθεματισμένοι. Ακόμα κι αν οι Ιεροί Κανόνες των Αποστόλων, οι Οικουμενικές Σύνοδοι, οι Περιφερειακές Σύνοδοι ή οι Άγιοι Πατέρες προτείνουν την τιμωρία του κατηγορουμένου, η ποινή αυτή δεν επιβάλλεται στον κατηγορούμενο μέχρι η ζωντανή αρχή (είτε πρόκειται για το επαρχιακό συμβούλιο, το περιφερειακό συμβούλιο είτε για το γενικό συμβούλιο) να εκτελέσει τον αφορισμό, την καθαίρεση ή τον αναθεματισμό. Διότι οι ίδιοι οι Ιεροί Κανόνες είναι απλώς συστάσεις ή κυρώσεις. Δεν αποτελούν αυτόματες εκτελέσεις του νόμου. Η εκτέλεση του νόμου πρέπει να γίνεται από την αρμόδια εκκλησιαστική αρχή, ανάλογα με την περίπτωση.

Γι' αυτόν ακριβώς τον λόγο, η πλειονότητα των κανόνων διατυπώνει την ποινή ως «ας καθαιρεθεί» ή «ας αφοριστεί» ή «ας αναθεματιστεί» αντί για «έχει ήδη καθαιρεθεί» ή «έχει ήδη αφοριστεί» ή «έχει ήδη αναθεματιστεί». Αυτό δεν ισχύει μόνο για παραβιάσεις της πρακτικής, αλλά ακόμη και για παραβιάσεις της Πίστης. Διότι ούτε τα αναθέματα εκτελούνται από τους ίδιους τους Κανόνες. Αντίθετα, τα αναθέματα πέφτουν στο κεφάλι του κατηγορουμένου μόνο όταν μια ζωντανή εκκλησιαστική αρχή εφαρμόζει τους Κανόνες και τα εκπέμπει στον κατηγορούμενο ονομαστικά. Έτσι, αν ένας λαϊκός, αναγνώστης, υποδιάκονος, διάκονος, πρεσβύτερος, επίσκοπος, μητροπολίτης ή πατριάρχης αρχίσει να κηρύττει αίρεση «με γυμνό κεφάλι» και δεν μετανοήσει για αυτήν την αίρεση, και ειδικά αν αυτή η αίρεση έχει καταδικαστεί από προηγούμενες Συνόδους της Εκκλησίας, τότε ένα τέτοιο άτομο είναι σίγουρα «άξιο αναθέματος» ή «υπόκειτο σε αναθεματισμό», αλλά μόνο όταν μια αρμόδια εκκλησιαστική αρχή κρίνει και αναθεματίσει πραγματικά τον κατηγορούμενο, ο τελευταίος μπορεί να χαρακτηριστεί «ήδη αναθεματισμένος».

Ο Άγιος Νικόδημος ο Αθωνίτης, σε μια υποσημείωση που περιέχεται στο Πηδάλιο, το καθιστά αυτό απολύτως σαφές. Η εξήγησή του παρέχεται παρακάτω:

Πρέπει να γνωρίζουμε ότι οι ποινές που προβλέπονται από τους κανόνες, όπως η καθαίρεση, ο αφορισμός και ο αναθεματισμός, επιβάλλονται σε τρίτο πρόσωπο σύμφωνα με τη γραμματική χρήση, καθώς δεν υπάρχει διαθέσιμη προστακτική. Σε τέτοιες περιπτώσεις, για να εκφραστεί μια εντολή, θα ήταν απαραίτητο το δεύτερο πρόσωπο. Θα εξηγήσω το θέμα καλύτερα. Οι κανόνες δίνουν εντολή στο συμβούλιο των ζώντων επισκόπων να καθαιρέσει τους ιερείς ή να τους αφορίσει ή ν αναθεματίσει τους λαϊκούς που παραβιάζουν τους κανόνες. Ωστόσο, αν η σύνοδος δεν πραγματοποιήσει στην πραγματικότητα την καθαίρεση των ιερέων, ή τον αφορισμό ή αναθεματισμό των λαϊκών, δεν είναι στην πραγματικότητα ούτε καθαιρεμένος, ούτε αφορισμένος,ούτε αναθεματισμένος.  

Είναι, ωστόσο, υπόδικος – εδώ, όσον αφορά την καθαίρεση, τον αφορισμό και τον αναθεματισμός, αλλά εκεί όσον αφορά τη θεία δίκη. Όπως ακριβώς όταν ένας βασιλιάς διατάζει τον δούλο του να μαστιγώσει κάποιον άλλον που έκανε κάτι που τον προσέβαλε, αν ο εν λόγω σκλάβος δεν εκτελέσει την εντολή του βασιλιά, θα υπόκειται σε μαστίγωμα.

Έτσι, αυτοί οι ανόητοι άνθρωποι κάνουν ένα μεγάλο λάθος που λένε ότι αυτή τη στιγμή όλοι όσοι βρίσκονται σε ιερές τάξεις και έχουν χειροτονηθεί αντίθετα με τους κανόνες έχουν στην πραγματικότητα καθαιρεθεί από τα αξιώματά τους. Είναι μια ιεροκατήγορη γλώσσα που φλυαρεί ανοησίες έτσι χωρίς να καταλαβαίνει ότι η προσταγή των κανόνων, χωρίς την έμπρακτη δραστηριότητα του δεύτερου προσώπου, ή, πιο απλά, της συνόδου, παραμένει ανεκτέλεστη, και δεν λειτουργεί άμεσα και από μόνη της πριν από την κρίση.

Οι ίδιοι οι Απόστολοι εξηγούν τους εαυτούς τους στο 46ο κανόνα τους χωρίς αμφιβολία, αφού δεν λένε ότι οποιοσδήποτε επίσκοπος ή πρεσβύτερος που δέχεται βάπτισμα που τελείται από αιρετικούς είναι ήδη και ταυτόχρονα καθαιρεμένοι, αλλά δίνουν αυτοί την εντολή να καθαιρεθεί ή, τουλάχιστον, να δικαστεί και, αν αποδειχθεί ότι το έκανε, τότε «διατάζουμε να αφαιρεθούν η Ιερωσύνη τους», λένε, «μέσω της απόφασής σας».

’

(Σχόλιο ιστολογίου: Ιδού και το πρωτότυπο σχόλιο του Αγίου Νικοδήμου που διαλύει τις ακραίες ζηλωτικές πλάνες. Βέβαια οι ΑΝΟΗΤΟΙ (όπως τους αποκαλεί ο ίδιος ο Άγιος) της εποχής μας, έχουν βρει την γελοιδάστετη δικαιολογία ότι τάχα ο Άγιος δεν αναφέρεται σε θέματα Πίστεως, αλλά το παράδειγμα που ο Άγιος φέρνει (αποδοχή του βαπτίσματος των αιρετικών) τους διαψεύδει πανηγυρικά).   

Συνεπώς, ακόμη και αν μια προηγούμενη σύνοδος, είτε Οικουμενική είτε Πανορθόδοξη, έχει ορίσει την αναθεμάτιση των καινοτόμων, αυτό αποτελεί μόνο τη σύσταση και όχι την εκτέλεση του αναθέματος. Το ανάθεμα εκτελείται στους καινοτόμους μόνο όταν μια αρμόδια εκκλησιαστική αρχή εφαρμόσει τους κανόνες και τα αναθέματα στους εν λόγω καινοτόμους. Εάν οι καινοτόμοι είναι λαϊκοί, αρκεί ένας επίσκοπος για να το κάνει αυτό. Εάν οι καινοτόμοι είναι διάκονοι, τότε μόνο ο δικός τους επίσκοπος και τρεις άλλοι επίσκοποι έχουν την εξουσία να τους αναθεματίσουν. Εάν οι κατηγορούμενοι είναι ιερείς, τότε μόνο ο δικός τους επίσκοπος και έξι άλλοι επίσκοποι έχουν την εξουσία να το κάνουν αυτό. Εάν οι καινοτόμοι είναι επίσκοποι, τότε μόνο ο δικός τους μητροπολίτης και δώδεκα άλλοι επίσκοποι έχουν την εξουσία να τους αναθεματίσουν. Εάν αυτοί που κηρύττουν την αίρεση είναι πατριάρχες ή εθνάρχες, τότε μόνο μια Πανορθόδοξη Σύνοδος που αποτελείται από πατριάρχες, μητροπολίτες, επισκόπους, πρεσβυτέρους και διακόνους μπορεί να τους αναθεματίσει.

Οι 15ος Κανόνας της Πρωτοδευτέρας απαγορεύει επίσης σε έναν Μητροπολίτη να διακόψει την κοινωνία με τον δικό του Πατριάρχη πριν από μια Συνοδική δίκη και καταδίκη:«Οι κανόνες που έχουν θεσπιστεί σχετικά με τους Πρεσβύτερους, τους Επισκόπους και τους Μητροπολίτες εφαρμόζονται ακόμη περισσότερο στους Πατριάρχες. Έτσι, σε περίπτωση που κάποιος Πρεσβύτερος ή Επίσκοπος ή Μητροπολίτης τολμήσει να αποσχιστεί ή να αποστατήσει από την κοινωνία του δικού του Πατριάρχη και παραλείψει να αναφέρει το όνομά του σύμφωνα με το έθιμο που έχει οριστεί και οριστεί στη θεία Μυσταγωγία, αλλά, πριν εκδοθεί συνοδική ετυμηγορία και εκδοθεί εναντίον του κρίση, δημιουργήσει σχίσμα, η αγία Σύνοδος έχει ορίσει ότι το άτομο αυτό θα θεωρείται ξένο προς κάθε ιερατικό λειτούργημα μόνο εάν καταδικαστεί για την παράβαση του νόμου. Συνεπώς, αυτοί οι κανόνες έχουν σφραγιστεί και οριστεί ως προς τα άτομα που με το πρόσχημα των κατηγοριών κατά των δικών τους προέδρων αποστασιοποιούνται και δημιουργούν σχίσμα και διαταράσσουν την ένωση της Εκκλησίας...»

Στον ίδιο Κανόνα, ωστόσο, γίνεται μια εξαίρεση:«Αλλά όσον αφορά εκείνα τα άτομα, από την άλλη πλευρά, τα οποία, λόγω κάποιας αίρεσης που καταδικάστηκε από ιερές Συνόδους ή Πατέρες, αποσύρονται από την κοινωνία με τον πρόεδρό τους, ο οποίος, δηλαδή, κηρύττει την αίρεση δημόσια και τη διδάσκει απροκάλυπτα στην εκκλησία, τέτοια άτομα όχι μόνο δεν υπόκεινται σε καμία κανονική ποινή επειδή έχουν απομονωθεί από κάθε κοινωνία με αυτόν που ονομάζεται Επίσκοπος πριν από την έκδοση οποιασδήποτε συνοδικής ή συνοδικής απόφασης, αλλά, αντίθετα, θα θεωρηθούν άξιοι να απολαύσουν την τιμή που τους αρμόζει μεταξύ των Ορθοδόξων Χριστιανών. Διότι δεν έχουν αψηφήσει Επισκόπους, αλλά ψευδοεπισκόπους και ψευδοδιδασκάλους· και δεν έχουν διασπάσει την ένωση της Εκκλησίας με κανένα σχίσμα, αλλά, αντίθετα, έχουν επιδείξει επιμέλεια για να σώσουν την Εκκλησία από σχίσματα και διαιρέσεις».

Αλλά αυτή η απομόνωση από τον εκκλησιαστικό πρόεδρο πριν από την επίσημη καταδίκη του δεν σημαίνει ότι η καταδίκη είναι περιττή. Σίγουρα είναι απαραίτητη και πρέπει να λάβει χώρα στο μέλλον. Αλλά για να προστατευτεί κανείς από τις αιρέσεις που κηρύττει ο πρόεδρος, επιτρέπεται να διακόψει πρόωρα την κοινωνία. Έτσι, αυτός ο κανόνας δεν αποκλείει με κανέναν τρόπο την ανάγκη μιας Συνόδου Επισκόπων να κρίνει αυτόν που κηρύττει την αίρεση. Διότι χωρίς την κρίση, ο αιρετικός διατηρεί τη θέση του. Για να επαναλάβουμε τα λόγια του Αγίου Νικοδήμου: «Εάν όμως η σύνοδος δεν πραγματοποιήσει στην πραγματικότητα την καθαίρεση των ιερέων ή τον αφορισμό ή τον αναθεματισμό των λαϊκών, δεν είναι ούτε στην πραγματικότητα καθαιρεμένος, ούτε αφορισμένος,ούτε αναθεματισμένος.

Όταν η τεχνητή νοημοσύνη είναι πιο Ορθόδοξη από την φυσική νοημοσύνη κάποιων ΓΟΧ

 

"Ποια η θέση είναι Ορθόδοξη; Του πρ. Φλωρίνης Χρυσοστόμου περί αναγκαιότητας Συνοδικής Κρίσεως ή του Βρεσθένης Ματθαίου περί αυτόματης αποκοπής των παραβατών;". 

Στο ερώτημα αυτό η ΑΙ απάντησε:

Η Ορθόδοξη Εκκλησιολογία ευθυγραμμίζεται με την άποψη του πρώην Φλωρίνης Χρυσοστόμου, θεωρώντας ότι η οριστική αποκοπή ενός μέλους ή μιας τοπικής Εκκλησίας απαιτεί συνοδική διάγνωση.

Η συνοδική κρίση θεωρείται απαραίτητη στην Ορθόδοξη Εκκλησία γιατί αποτελεί τη μοναδική δικλείδα ασφαλείας που εγγυάται την ενότητα και την αντικειμενικότητα, αποτρέποντας την κατάλυση της εκκλησιαστικής τάξης.

Οι βασικοί λόγοι για τους οποίους η Εκκλησία επιμένει στη συνοδική οδό είναι:

• Αποφυγή της Υποκειμενικότητας: Χωρίς συνοδική κρίση, ο κάθε πιστός ή κληρικός θα μπορούσε να γίνει «δικαστής» του επισκόπου του. Αν η αποκοπή ήταν αυτόματη, η Εκκλησία θα διασπάτο σε αμέτρητες ομάδες, καθώς ο καθένας θα θεωρούσε αιρετικό όποιον διαφωνούσε μαζί του, οδηγώντας σε έναν άκρατο «ατομικό ζηλωτισμό».
• Αποφυγή της Αυθαιρεσίας: Αν η αποκοπή ήταν αυτόματη βάσει της κρίσης του κάθε πιστού ή κληρικού, η Εκκλησία θα οδηγούνταν σε ατέρμονα διασπάση, καθώς ο καθένας θα μπορούσε να χαρακτηρίσει τον άλλο αιρετικό κατά το δοκούν.
• Διασφάλιση της Κανονικής Τάξης: Η Εκκλησία, ως θεσμικό σώμα, διαθέτει δικούς της «νόμους» (Ιερούς Κανόνες). Η καθαίρεση ή ο αφορισμός είναι δικαστικές πράξεις που απαιτούν τη συμμετοχή μιας συνέλευσης επισκόπων (Σύνοδος), ώστε να διαπιστωθεί με ακρίβεια το παράπτωμα και να δοθεί η ευκαιρία απολογίας και μετανοίας στον κατηγορούμενο.
• Η Εκκλησία ως Σώμα Χριστού: Η Ορθόδοξη Εκκλησιολογία διδάσκει ότι η αλήθεια δεν ανήκει σε ένα άτομο, αλλά στο σύνολο του σώματος της Εκκλησίας. Η Σύνοδος εκφράζει αυτή τη συλλογική συνείδηση και την καθοδήγηση του Αγίου Πνεύματος, διακρίνοντας την πλάνη από την αλήθεια.
• Διάκριση μεταξύ «Αμαρτίας» και «Ποινής»: Μια αίρεση είναι πνευματική ασθένεια (αμαρτία), αλλά η «έξωση» από την εκκλησιαστική κοινωνία είναι μια ποινή (δικαστική πράξη). Όπως στην πολιτεία ένα έγκλημα δεν επιφέρει αυτόματα φυλάκιση χωρίς δίκη, έτσι και στην Εκκλησία η αίρεση δεν επιφέρει αυτόματη αποκοπή χωρίς τη διαγνωστική απόφαση της Συνόδου.
• Προστασία του Ποιμνίου: Ο 15ος κανόνας της Πρωτοδευτέρας Συνόδου επιτρέπει τη διακοπή μνημοσύνου (αποτείχιση) ως μέτρο προφύλαξης για να μην μολυνθούν οι πιστοί από την κακοδοξία, αλλά ορίζει σαφώς ότι η τελική καταδίκη και η οριστική αποκοπή επέρχονται μόνο μετά τη «συνοδική απόφανση». 

Επιπλέον, η Ιστορία έχει δείξει ότι όπου καταργήθηκε ο συνοδικός θεσμός και επικράτησε η αυθαιρεσία, η Εκκλησία οδηγήθηκε σε βαθιά και πολυετή σχίσματα.

Περί ενός πλαστού κειμένου αποδιδόμενου στον Συμεών Θεσσαλονίκης

 

Το ανωτέρω απόσπασμα χρησιμοποιούν ως κύριο επιχείρημα οι πολέμιοι της συνεχούς Θείας Κοινωνίας και οπαδοί του "τριημέρου", αποδίδοντάς το στον Συμεών Θεσσαλονίκης, σπουδαίο Πατέρα και Διδάσκαλο του ΙΕ΄ αιώνος. 

Δεν είναι όμως κείμενο του Συμεώνος. Ας δούμε πως προέκυψε η πλαστογραφία. 

Η α΄ έκδοση των έργων του Συμεώνος έγινε το 1683 στο Ιάσιο από τον Δοσίθεο Ιεροσολύμων.

(Το εξώφυλλο της α΄ εκδόσεως)

Το 1791 ο Πολυζώης Λαμπανιτζιώτης εξέδωσε το παραπάνω έργο σε απλοελληνική μετάφραση προσθέτοντας ανωνύμως στο τέλος το (πιθανώς δικό του) κείμενο "Διδασκαλία προς τους Ιερείς και Διακόνους".

(Άνω: Το εξώφυλλο της εκδόσεως του Λαμπανιτζιώτη. Κάτω: Ο πλήρης τίτλος της προσθήκης του έργου του "Διδασκαλία", το οποίο αναφέρεται ότι επιθεωρήθηκε από τον Κωνσταντινουπόλεως Καλλίνικο, πρόσωπο ανύπαρκτο την εποχή που έζησε ο Συμεών Θεσσαλονίκης)

Όλες οι επόμενες επανεκδόσεις βασίστηκαν στην έκδοση του Λαμπανιτζιώτη και το προστεθέν κείμενο θεωρήθηκε ως δήθεν κείμενο του Συμεώνος Θεσσαλονίκης. Βεβαίως, αυτό δεν ισχύει, αφού ούτε ο Migne το συμπεριέλαβε στον Πατρολογία, ούτε οι βιογράφοι του Συμεώνος το κατέγραψαν στην εργογραφία του Αγίου, ούτε φυσικά βρίσκεται ή μαρτυρείται σε κάποιο χειρόγραφό του. 

(Το εξώφυλλο της εκδόσεως του Migne)

Για την Ιστορία, πρώτος την πλαστότητα του κειμένου, ως δήθεν έργο του Συμεώνος, απέδειξε ο μακαριστός μοναχός Θεοδόσιος Αγιοπαυλίτης (βλ. Ορθόδοξος Τύπος, 1-10-1972).

Κλείνοντας παραθέτουμε από το γνήσιο κείμενο του Αγίου Συμεώνος (τόσο από το πρωτότυπο, όσο και από τη μετάφραση του Λαμπανιτζιώτη) τη γνώμη του για το ζήτημα της συχνής Θείας Κοινωνίας, η οποία επιβεβαιώνει το consensus patrum.

Αποκάλυψη του Χριστού στον μακαριστό γέροντα Ακάκιο Μπαρόλα για τους νεοημερολογίτες και τους Ματθαιϊκούς

 

Ως γνωστόν οι Άγιοι του Θεού, δεν έβαζαν τη λογική τους για να δίνουν απαντήσεις στα θέματα που προέκυπταν αλλά με θερμή προσευχή ζητούσαν από τον Κύριό μας, τον Μέγα Αρχιερέα, να δίνει απαντήσεις σε αυτά. Για αυτό και οι απαντήσεις του Κυρίου ήταν ίδιες σε κάθε Άγιο (βλ. και την περίπτωση του Αγίου Ιωάννου της Αμφιάλης: https://krufo-sxoleio.blogspot.com/2012/05/blog-post_4952.html ).

Στο παρακάτω βίντεο ακούμε τον ίδιο τον μακαριστό Γέροντα Ακάκιο να διηγείται πως μετά από την αποκάλυψη του Χριστού έγινε Ζηλωτής, ενώ ο ίδιος ο Κύριος τον απέτρεψε από τον να θεωρεί άκυρα τα Μυστήρια των νεοημερολογιτών και να έχει ως ανίερους (λόγω της υφ'  ενός χειροτονίας του Ματθαίου) τους Ματθαιϊκούς. 

Για αυτό ούτε οι Νεοημερολογίτες, ούτε οι Ματθαιϊκοί πρέπει να αναβαπτίζονται.

Είθεο Θεός να φωτίσει κάποιους από τους συλλειτουργούς του αειμνήστου γέροντος, να ακολουθήσουν και εκείνοι την διδασκαλία του Χριστού μας.

Εκοιμήθη σήμερα 4/17-4-2026 ο γέροντας Ακάκιος Μπαρόλας

 

Ο γέροντας Ακάκιος -κατά κόσμον Νικόλαος- γεννήθηκε στην Μουρτερή Ευβοίας στις 6/8/1927ν.η. Ήταν το έκτο παιδί από τα εφτά του  Δημητρίου και της Μαρίας.

Τελείωσε το Γυμνάσιο στο ορφανοτροφείο της Κύμης.

Κατόπιν πήγε φαντάρος και μετά την απόλυσή του εργάστηκε για λίγο ως αγρότης και ως εργάτης.

 Το 1953  πήγε να μονάσει στο Μέγα Σπήλαιο στα Καλάβρυτα. Ο τότε Μητροπολίτης Καλαβρύτων και Αιγιαλείας Αγαθόνικος τον έκειρε μοναχό και του έδωσε το όνομα του στις 15/8/1953. Την επόμενη χρονιά 15/8/1954 τον χειροτόνησε Διάκονο.

Το 1967 με άδεια της μητροπόλεως ο διάκος Αγαθόνικος πήγε να ησυχάσει στο Άγιον Όρος. Στην αρχή έμεινε στην περιοχή των Καυσοκαλυβίων όπου έγινε μεγαλόσχημος μοναχός και ονομάστηκε Ακάκιος , προς τιμή του Αγίου Ακακίου του Καυσοκαλυβίτου από τον γέροντα Παντελεήμων Γιαμά.

Το 1968 δέχθηκε για υποτακτικό του τον π. Αρτέμιο Ελευθεριάδη.

Αργότερα μετοίκησαν στο κελί του Αγίου Σάββα στην περιοχή της Καψάλας.

Το 1981 βγήκε από το Άγιον Όρος για να φτιάξουν ένα μικρό ησυχαστήριο στην Μουρτερή Ευβοίας στο οποίο έμεινε μέχρι την κοίμηση του.

Το ησυχαστήριο τιμάτε στην Μεταμόρφωση Του Σωτήρος.

Ο Γέροντας Ακάκιος είχε την ευλογία να γνωρίσει πολλές από της μεγάλες μορφές και Αγίους του περασμένου αιώνα και αρκετά θαυμαστά γεγονότα του συνέβησαν.

Είθε να αναπαυθεί μετά των Αγίων!

ΠΗΓΗ: https://metemorfothis.blogspot.com/2026/04/41742026.html

Πασχαλινή Ομιλία - Αγίου Σεραφείμ Σομπόλεφ (+1950)

 

«῍Ω Πάσχα τὸ μέγα, καὶ ἱερώτατον Χριστέ... δίδου ἡμῖν ἐκτυπώτερον, σοῦ μετασχεῖν, ἐν τῇ ἀνεσπέρῳ, ἡμέρᾳ τῆς βασιλείας σου». Αυτά είναι τα λόγια του πασχαλινού ύμνου, τα οποία τόσο συχνά ακούμε μαζί, αγαπητοί μου εν Χριστώ αδελφοί και αδελφές, κατά τις ημέρες των πασχαλινών ακολουθιών.

Είναι σωτήριο για εμάς να γνωρίζουμε με ποια έννοια ο Κύριός μας Ιησούς Χριστός ονομάζεται Πάσχα. Αυτή η ονομασία του Χριστού γίνεται πλήρως κατανοητή, αν θυμηθούμε την καθιέρωση του Πάσχα στην Παλαιά Διαθήκη, κατά την απελευθέρωση του λαού του Ισραήλ από τη δουλεία της Αιγύπτου. Πριν από τη δέκατη πληγή της Αιγύπτου, είπε ο Κύριος στον Μωυσή και στον Ααρών: «λάλησον πρὸς πᾶσαν συναγωγὴν υἱῶν Ἰσραὴλ... λαβέτωσαν ἕκαστος πρόβατον... καὶ ἔσται ὑμῖν διατετηρημένον ἕως τῆς τεσσαρεσκαιδεκάτης τοῦ μηνὸς τούτου, καὶ σφάξουσιν αὐτὸ πᾶν τὸ πλῆθος συναγωγῆς υἱῶν Ἰσραὴλ πρὸς ἑσπέραν. Καὶ λήψονται ἀπὸ τοῦ αἵματος καὶ θήσουσιν ἐπὶ τῶν δύο σταθμῶν καὶ ἐπὶ τὴν φλιὰν ἐν τοῖς οἴκοις, ἐν οἷς ἐὰν φάγωσιν αὐτὰ ἐν αὐτοῖς, καί διελεύσομαι ἐν γῇ Αἰγύπτῳ ἐν τῇ νυκτὶ ταύτῃ καὶ πατάξω πᾶν πρωτότοκον ἐν γῇ Αἰγύπτῳ ἀπὸ ἀνθρώπου ἕως κτήνους... Καὶ ἔσται τὸ αἷμα ὑμῖν ἐν σημείῳ ἐπὶ τῶν οἰκιῶν, ἐν αἷς ὑμεῖς ἐστε ἐκεῖ, καὶ ὄψομαι τὸ αἷμα καὶ σκεπάσω ὑμᾶς, καὶ οὐκ ἔσται ἐν ὑμῖν πληγὴ τοῦ ἐκτριβῆναι... Καὶ ἔσται ἡ ἡμέρα ὑμῖν αὕτη μνημόσυνον· καὶ ἑορτάσετε αὐτὴν ἑορτὴν Κυρίῳ εἰς πάσας τὰς γενεὰς ὑμῶν· νόμιμον αἰώνιον ἑορτάσετε αὐτήν» (Έξ. 12:1, 3, 6–7, 12–14).

Όπως βλέπουμε, η εορτή του Πάσχα καθιερώθηκε σε ανάμνηση της σωτηρίας του παλαιοδιαθηκικού Ισραήλ από τον Θεό, μέσω του αίματος του πασχαλινού αρνιού, από τη θανατηφόρα πληγή. Όμως το Πάσχα της Παλαιάς Διαθήκης ήταν προτύπωση του Πάσχα της Καινής Διαθήκης. Εδώ ο Θεός μάς ελευθερώνει από τον θάνατο όχι με το αίμα ενός αρνιού, αλλά με το Αίμα του Μονογενούς Υιού Του, του Κυρίου Ιησού Χριστού. Με τον θάνατο και την Ανάστασή Του ο Κύριος κατέλυσε τον θάνατο και μας χάρισε την αιώνια ζωή, γι’ αυτό και στο πασχαλινό τροπάριο λέγεται: «Χριστὸς ἀνέστη ἐκ νεκρῶν, θανάτῳ θάνατον πατήσας, καὶ τοῖς ἐν τοῖς μνήμασι, ζωὴν χαρισάμενος». Αν και ο θάνατος ακόμη ενεργεί στον κόσμο, η δύναμή του έχει ήδη καταπατηθεί, και κατά τη γενική ανάσταση θα καταργηθεί οριστικά και για πάντα. Τότε θα εκπληρωθούν πλήρως τα λόγια του Αποστόλου Παύλου: «Ποῦ σου, θάνατε, τὸ κέντρον; ποῦ σου, ᾅδη, τὸ νῖκος;» (Α΄ Κορ. 15:55· πρβλ. Ωσηέ 13:14).

Ωστόσο, το Πάσχα της Καινής Διαθήκης αποτελεί για εμάς λύτρωση όχι μόνο από τον σωματικό θάνατο, αλλά και από τον πνευματικό θάνατο, δηλαδή από την εξουσία της αμαρτίας. Αυτή η λύτρωση μάς δίνεται επίσης μέσω του Αίματος και του θανάτου του πασχαλινού Αμνού της Καινής Διαθήκης, και τη λαμβάνουμε στα μυστήρια της Εκκλησίας, όταν δεχόμαστε μέσα μας την αναγεννητική χάρη του Αγίου Πνεύματος. Με τη βοήθεια αυτής της Χάρης όχι μόνο ελευθερωνόμαστε από τη δουλεία της αμαρτίας, αλλά αποκτούμε και τη δυνατότητα να τηρούμε σταθερά τις σωτήριες εντολές, να φθάνουμε στην αγιότητα, να γινόμαστε τέκνα του Θεού κατά χάριν και κληρονόμοι της ουράνιας Βασιλείας. Αυτή είναι η έννοια κατά την οποία ο Κύριος και Σωτήρας μας ονομάζεται ιερώτατο Πάσχα.

Ας στρέψουμε τώρα την προσοχή μας, αγαπητά μου εν Χριστώ τέκνα, στα επόμενα λόγια του παρόντος πασχαλινού ύμνου: «δίδου ἡμῖν ἐκτυπώτερον, σοῦ μετασχεῖν, ἐν τῇ ἀνεσπέρῳ, ἡμέρᾳ τῆς βασιλείας σου».

Ας προσπαθήσουμε να κατανοήσουμε τι σημαίνει η κοινωνία μας με τον Χριστό. Για να κατανοήσουμε σωστά αυτά τα λόγια του πασχαλινού ύμνου, πρέπει να τα παραλληλίσουμε με τον εκκλησιαστικό ύμνο του Μεγάλου Σαββάτου: «Σιγησάτω πᾶσα σάρξ βροτεία... ὁ γὰρ Βασιλεὺς τῶν βασιλευόντων, καὶ Κύριος τῶν κυριευόντων, προσέρχεται σφαγιασθῆναι, καὶ δοθῆναι εἰς βρῶσιν τοῖς πιστοῖς». Όπως βλέπουμε, εδώ γίνεται λόγος για τη δική μας κοινωνία με τον ίδιο τον Χριστό: Εκείνος θυσιάζεται και χύνει το αίμα Του για να γίνει τροφή μας. Και πώς αλλιώς μπορεί να γίνει αυτό, παρά με τη μετάληψη του Σώματος και του Αίματός Του στο μέγιστο μυστήριο της Θείας Ευχαριστίας;

Το ίδιο πρέπει να πούμε και για τα λόγια του πασχαλινού ύμνου: «δίδου ἡμῖν ἐκτυπώτερον, σοῦ μετασχεῖν, ἐν τῇ ἀνεσπέρῳ, ἡμέρᾳ τῆς βασιλείας σου». Μπορούμε να κοινωνούμε τον Χριστό μέσω της συμμετοχής στο Σώμα και το Αίμα Του στο ευχαριστιακό μυστήριο. Έτσι, στα λόγια αυτού του πασχαλινού ύμνου, η Αγία Εκκλησία προσεύχεται ώστε ο Κύριος να μας αξιώσει να κοινωνούμε το Σώμα και το Αίμα του Χριστού και στη μέλλουσα ζωή, στην ουράνια και ατελείωτη Βασιλεία.

Σε αυτή την κατανόηση μας οδηγεί και η προσευχή του Μεγάλου Βασιλείου, που διαβάζεται στο τέλος της Θείας Λειτουργίας του, πριν από τη μετάληψη των Αγίων Δώρων: «ἀπηλαύσαμεν τῆς ἀκενώτου σου τρυφῆς, ἧς καὶ ἐν τῷ μέλλοντι αἰῶνι πάντας ἡμᾶς καταξιωθῆναι εὐδόκησον».

Είναι αξιοσημείωτο ότι η λέξη «απολαύσαμε» δείχνει γιατί η Αγία Εκκλησία, τόσο στον πασχαλινό ύμνο όσο και σε αυτή την προσευχή του Μεγάλου Βασιλείου, ζητά από τον Θεό να μας αξιώσει να κοινωνούμε το Σώμα και το Αίμα του Χριστού και στη Βασιλεία των ουρανών. Η Θεία Κοινωνία είναι η αληθινή μας απόλαυση, την οποία βίωναν οι άγιοι του Θεού. Και αυτό είναι κατανοητό: τίποτε δεν μας ενώνει τόσο στενά και συγγενικά με τον Χριστό όσο αυτό το μέγα Μυστήριο. Και επειδή ο Χριστός είναι ο πανευτυχής Θεός, μέσω της εσωτερικής ευχαριστιακής κοινωνίας μαζί Του λαμβάνουμε μέσα μας τη μακαριότητά Του, όλη τη θεία και ουράνια χαρά Του, η οποία θα φανερωθεί πλήρως σε εμάς στη Βασιλεία των ουρανών.

Αυτή είναι η σημασία του πασχαλινού ύμνου: «῍Ω Πάσχα τὸ μέγα, καὶ ἱερώτατον Χριστέ... δίδου ἡμῖν ἐκτυπώτερον, σοῦ μετασχεῖν, ἐν τῇ ἀνεσπέρῳ, ἡμέρᾳ τῆς βασιλείας σου».

Ποιο, λοιπόν, είναι το σωτήριο συμπέρασμα για εμάς από όλα όσα ειπώθηκαν;

Αν ο Χριστός, το Πάσχα μας, με το Αίμα Του μάς λύτρωσε από τον θάνατο και μας χάρισε την αιώνια, αθάνατη ζωή, τότε ας φροντίσουμε αυτή να γίνει για εμάς μακαρία. Γι’ αυτό ας αγωνιζόμαστε, με την πιστή τήρηση των εντολών, να ποθούμε με όλη μας την καρδιά τη Βασιλεία των ουρανών, θέτοντας σε αυτήν τον ύψιστο και τελικό σκοπό όλων των κόπων μας, θυμούμενοι τα λόγια του Κυρίου: «ζητεῖτε δὲ πρῶτον τὴν βασιλείαν τοῦ Θεοῦ καὶ τὴν δικαιοσύνην αὐτοῦ, καὶ ταῦτα πάντα προστεθήσεται ὑμῖν» (Ματθ. 6:33), καθώς και τα λόγια του Αποστόλου Παύλου: «τὰ ἄνω φρονεῖτε, μὴ τὰ ἐπὶ τῆς γῆς» (Κολ. 3:2).

Αν ζούμε έτσι, ο Κύριος θα μας αξιώσει της ουράνιας Βασιλείας Του, όπου θα κοινωνούμε το Σώμα και το Αίμα του Χριστού για την αιώνια παραδείσια μακαριότητα. Αυτό είθε να μάς το χαρίσει ο Κύριος, για χάρη του σταυρικού Του θανάτου και της ένδοξης Αναστάσεώς Του. Αμήν.

Και ...Παλαιοωρολογίτες;

 

"ἡμέρας παρατηρεῖσθε καὶ μῆνας 

καὶ καιροὺς καὶ ἐνιαυτούς;" (Γαλ. δ΄ 10)

Και ώρες! Και ώρες, θα συμπλήρωνε ο Απόστολος Παύλος. 

Διότι είναι πλέον γνωστό ότι μέσα στους κόλπους των Παλαιοημερολογιτών υπάρχει μία μεγάλη ομάδα (και όχι μόνο κληρικών) που θεωρεί ότι η Ανάσταση πρέπει να γίνεται στις 12 με τη χειμερινή ώρα, δηλαδή στη 1 με την θερινή. Αυτό βεβαίως δεν θα ήταν απαραίτητα κακό, εάν δεν είχαν εξυψώσει αυτήν την αντίληψη σχεδόν σε Δόγμα Πίστεως!

Το κυριότερο επιχείρημα που χρησιμοποιούν είναι ότι μετά τις 00.00 αλλάζει η ημέρα και γίνεται Κυριακή και επομένως με τη νέα ώρα δεν έχει πάει ακόμη Κυριακή και όσοι φύγουν αμέσως μετά το "Δεύτε λάβετε φως" θα φάνε κρέας χωρίς ακόμη να έχει αλλάξει η μέρα...

Πρώτα από όλα πρέπει να παρατηρήσουμε ότι αυτοί που θα φύγουν αμέσως με τη λήψη του Φωτός και δεν παραμείνουν στην υπόλοιπη Ακολουθία, αποδεικνύουν ότι δεν είναι άνθρωποι της Εκκλησίας και φυσικά ήδη θα κρεωφαγούσαν και κατά τη διάρκεια και της υπόλοιπης Τεσσαρακοστής. Για αυτό όμως (όπως και για κάθε προσωπική αμαρτία) η Εκκλησία δεν φέρει καμία ευθύνη (ειδάλλως θα είχε ευθύνη και για τους άνθρώπους που φεύγουν πριν τελειώσει η κάθε Λειτουργία και πηγαίνουν να φάνε!). 

Σχετικά με το πότε αρχίζει η ημέρα της Κυριακής, πρέπει να πούμε μερικά πράγματα, για να μη πέφτουν οι άνθρωποι θύματα του ...παλαιοωρολογιτισμού.

Σήμερα το πρωί διαβάσαμε στο Α΄ Ανάγνωσμα: "καὶ ἐγένετο ἑσπέρα καὶ ἐγένετο πρωί, ἡμέρα μία" (Γεν. α΄ 5). Αυτό το εδάφιο της Βίβλου καθόρισε τον υπολογισμό της ημέρας κατά τους Ιουδαίους, υπολογισμό που κληρονόμησε και η Εκκλησία - και αργότερα και η Πολιτεία (Ανατολική Ρωμαϊκή Αυτοκρατορία). Έτσι η ημέρα ξεκινά από τη δύση του ηλίου. Μέχρι και το 1821 στη χώρα μας ίσχυε αυτή η μέθοδος μέτρησης της ώρας και για την Πολιτεία, αφού και η Οθωμανική Αυτοκρατορία την είχε υιοθετήσει (ώρα Alaturka). Αντιθέτως στη Δύση είχαν αρχίσει να χρησιμοποιούν νέο σταθερό σύστημα μέτρησης (ώρα Alafranga) με αφετηρία πλέον (ώρα 00.00) όχι τη δύση του ηλίου, αλλά τα μεσάνυχτα, βασισμένο στο σύστημα της παλαιάς Ρωμαϊκής Αυτοκρατορίας (Dies Civilis). Το νέο αυτό σύστημα ώρας (που ισχύει μέχρι και σήμερα) αποτελεί καινοτομία που υιοθέτησε και η Ελληνική Πολιτεία, ενώ το παλαιό σύστημα διασώζεται πλέον μόνο στο Άγιον Όρος (η λεγόμενη βυζαντινή ώρα).  Στη λειτουργική πράξη όμως διασώζεται και στην Εκκλησία, όπου κάθε απόγευμα ψάλλουμε τον Εσπερινό της "επόμενης" (κατά το κοσμικό σύστημα) ημέρας. Μάλιστα, τη Μεγάλη Εβδομάδα ψάλλουμε και τον Όρθρο, πράγμα που στις σλαβικές Εκκλησίες τηρείται καθόλη τη διάρκεια του έτους.    

Έτσι η Κυριακή, η ημέρα της Αναστάσεως, ξεκινά αμέσως μετά τη δύση του Σαββάτου. Ο Ευαγγελιστής Λουκάς γράφει ότι οι γυναίκες "τὸ μὲν Σάββατον ἡσύχασαν κατὰ τὴν ἐντολήν" (Λουκ. κγ΄ 56). Τήρησαν δηλαδή την αργία του Σαββάτου και μετά ξεκίνησαν. Εμείς γνωρίζουμε ότι η αργία του Σαββάτου για τους Εβραίους δεν σταματά στις 23.59 (δηλαδή όπως ορίζουμε εμείς τη λήξη του Σαββάτου), αλλά η λήξη της καθορίζεται από το σκοτάδι μετά τη δύση του ηλίου του Σαββάτου, και σε καμία περίπτωση δεν υπερβαίνει τη μία ώρα μετά από αυτήν.  Γνωρίζουμε επίσης ότι η δύση του ηλίου κατά την ημέρα του πρώτου Μεγάλου Σαββάτου, όταν δηλαδή το Σώμα του Κυρίου ήταν ακόμη στον Τάφο, ήταν περίπου στις 18.00 με το σημερινό σύστημα ώρας. Επομένως γύρω στις 7 το απόγευμα του Σαββάτου (κατά τους Εβραίους, την επόμενη μέρα, αφού είχε παρέλθει πλέον το Σάββατο) ξεκίνησαν οι γυναίκες και όταν έφθασαν στον Τάφο αργά το βράδυ και πριν την ανατολή (η οποία συνέβαινε περίπου στις 06.00-06.30, μιας και ήταν περίοδος λίγο μετά την εαρινή ισημερία) ο Κύριος είχε ήδη αναστηθεί. Επομένως η Ανάσταση έγινε κάποια στιγμή ανάμεσα στη δύση του ηλίου του Σαββάτου και στην ανατολή του ηλίου της Κυριακής, αλλά δεν γνωρίζουμε την ακριβή ώρα. Συγκεκριμένα δεν την γνωρίζει κανείς άνθρωπος, διότι ούτε στη Γραφή αναφέρεται, ούτε αποκαλύφθηκε σε κανέναν. Για αυτό οι παλαιοί Χριστιανοί γιόρταζαν την Ανάσταση άλλοι (όπως οι Χριστιανοί της Αλεξάνδρειας) μετά την δύση του ηλίου (δηλαδή το εσπέρας του Σαββάτου), που είχε μπει η τρίτη ημέρα όπως είπαμε, και άλλοι (όπως οι Χριστιανοί της Ρώμης) λίγο πριν την ανατολή όταν λαλούσαν τα κοκόρια. Επομένως η θεσμοθέτηση της ώρας 12 τα μεσάνυκτα είναι περισσότερο μία μέση λύση και σε καμία περίπτωση δεν εκφράζει την ακριβή ώρα της Αναστάσεως του Κυρίου, η οποία παραμένει άγνωστη. Όποιος λοιπόν ισχυρίζεται ότι ο Κύριος αναστήθηκε στις 12 τα μεσάνυχτα είναι πλανεμένος.

Πριν συνεχίσουμε τον σχολιασμό παρουσιάζουμε σε μετάφραση την Κανονική Επιστολή του Αγίου Διονυσίου Αλεξανδρείας (η οποία είναι επικυρωμένη από Οικουμενική Σύνοδο και περιλαμβάνεται και στο "Πηδάλιον") προς τον Επίσκοπο Βασιλείδη, και η οποία αναφέρεται στο θέμα μας.  

ΚΑΝΟΝΙΚΗ ΕΠΙΣΤΟΛΉ ΤΟΥ ΑΓΙΟΥ ΔΙΟΝΥΣΙΟΥ ΑΛΕΞΑΝΔΡΕΙΑΣ (+265) ΠΡΟΣ ΤΟΝ ΕΠΙΣΚΟΠΟ ΒΑΣΙΛΕΙΔΗ

Μου έστειλες επιστολή, πιστότατε και λογιώτατε υιέ μου, ρωτώντας με ποια ώρα πρέπει να λήγει η νηστεία την ημέρα του Πάσχα. Διότι λες ότι κάποιοι από τους αδελφούς υποστηρίζουν ότι αυτό πρέπει να γίνεται με το λάλημα του πετεινού (ξημερώματα), ενώ άλλοι λένε από το εσπέρας.

Οι αδελφοί στη Ρώμη, όπως λένε, περιμένουν τον πετεινό, ενώ για τους εδώ (στην Αλεξάνδρεια) έλεγες ότι σταματούν τη νηστεία νωρίτερα. Ζητάς, λοιπόν, να τεθεί ένας ακριβής όρος και μια απολύτως καθορισμένη ώρα, πράγμα που είναι και δύσκολο και σφαλερό.

Διότι όλοι συμφωνούν ομόφωνα σε ένα πράγμα: ότι πρέπει να ξεκινά η γιορτή και η ευφροσύνη μετά τον χρόνο της Αναστάσεως του Κυρίου μας, και μέχρι εκείνη τη στιγμή να ταπεινώνουμε τις ψυχές μας με τις νηστείες. Εσύ ο ίδιος μάλιστα, με όσα μου έγραψες, απέδειξες πολύ ορθά —έχοντας μελετήσει τους θείους Ευαγγελιστές— ότι δεν φαίνεται στα Ευαγγέλια τίποτα το απόλυτα ακριβές σχετικά με την ώρα που αναστήθηκε ο Χριστός

Οι Ευαγγελιστές λοιπόν περιέγραψαν με διαφορετικό τρόπο εκείνους που πήγαν στο μνημείο σε διαφορετικές ώρες, και όλοι είπαν ότι βρήκαν τον Κύριο ήδη αναστημένο. Και το "Ὀψὲ δὲ σαββάτων" (αργά το Σάββατο), όπως είπε ο Ματθαίος (Ματθ. κη΄ 1), και "πρωΐ σκοτίας ἔτι οὔσης", όπως γράφει ο Ιωάννης (Ιω. κ΄ 1), και "ὄρθρου βαθέος", όπως ο Λουκάς (Λουκ. κδ΄ 1), και "λίαν πρωῒ ἀνατείλαντος τοῦ ἡλίου", όπως ο Μάρκος (Μαρκ. ιστ΄ 2).

Αλλά το πότε ακριβώς αναστήθηκε, κανείς δεν το δήλωσε με σαφήνεια. Ομολογείται όμως το εξής: ότι από αργά το Σάββατο, την ώρα που ξημέρωνε η πρώτη ημέρα της εβδομάδας (Κυριακή), μέχρι την ανατολή του ηλίου εκείνης της ημέρας, όσοι πήγαν στο μνημείο δεν Τον βρήκαν πλέον να κείτεται μέσα σε αυτό.

Και ας μην υποθέσουμε ότι οι Ευαγγελιστές διαφωνούν ή αντιφάσκουν μεταξύ τους. Ακόμη κι αν φαίνεται ότι υπάρχει κάποια μικροδιαφορά στο ζητούμενο, όλοι συμφωνούν ότι το φως του κόσμου, ο Κύριός μας, ανέτειλε εκείνη τη νύχτα, έστω κι αν διαφέρουν ως προς την ακριβή ώρα. Εμείς ας προσπαθήσουμε με καλή διάθεση και πίστη να ταιριάξουμε τα λεγόμενα.

Όσα είπε ο Ματθαίος έχουν ως εξής: "Αργά το Σάββατο, την ώρα που ξημέρωνε η πρώτη ημέρα της εβδομάδας, ήρθε η Μαρία η Μαγδαληνή και η άλλη Μαρία για να δουν τον τάφο. Και ιδού, έγινε μεγάλος σεισμός· διότι άγγελος Κυρίου κατέβηκε από τον ουρανό, πλησίασε, αποκύλισε τον λίθο και καθόταν πάνω του. Η εμφάνισή του ήταν σαν αστραπή και το ένδυμά του λευκό σαν χιόνι. Από τον φόβο του οι φύλακες έτρεμαν και έγιναν σαν νεκροί. Ο άγγελος τότε είπε στις γυναίκες: Μη φοβάστε εσείς, γιατί ξέρω ότι ζητάτε τον Ιησού τον εσταυρωμένο· δεν είναι εδώ· αναστήθηκε, όπως είπε".

Αυτό το "οψέ" (αργά), κάποιοι θα νομίσουν, σύμφωνα με τη συνηθισμένη χρήση της λέξης, ότι εννοεί το απόγευμα του Σαββάτου. Όσοι όμως το κατανοούν πιο σοφά, θα πουν ότι δεν εννοεί αυτό, αλλά τη βαθιά νύχτα, καθώς η λέξη "οψέ" δηλώνει βραδύτητα και μεγάλη διάρκεια χρόνου. Και ότι εννοεί τη νύχτα και όχι το απόγευμα, το έδειξε προσθέτοντας τη φράση "την ώρα που ξημέρωνε η πρώτη ημέρα της εβδομάδας" (Κυριακή). Και εκείνες ήρθαν, όχι φέρνοντας ακόμη τα αρώματα (όπως λένε οι υπόλοιποι), αλλά για να δουν τον τάφο, και βρήκαν τον σεισμό να έχει γίνει και τον άγγελο να κάθεται πάνω στην πέτρα και τον άκουσαν να τους μιλά.

Δεν είναι εδώ, αναστήθηκε". Παρομοίως και ο Ιωάννης λέει: "Την πρώτη ημέρα της εβδομάδας (Κυριακή), η Μαρία η Μαγδαληνή ήρθε στο μνημείο πρωί, ενώ ήταν ακόμα σκοτάδι, και είδε τον λίθο σηκωμένο από το μνημείο". Σύμφωνα με αυτόν, λοιπόν, είχε ήδη έρθει ενώ υπήρχε ακόμη σκοτάδι.

Ο δε Λουκάς λέει: "Το Σάββατο αναπαύθηκαν σύμφωνα με την εντολή, αλλά την πρώτη ημέρα της εβδομάδας, τα βαθιά χαράματα (ὄρθρου βαθέος), ήρθαν στο μνήμα φέρνοντας τα αρώματα που ετοίμασαν, και βρήκαν τον λίθο αποκυλισμένο από το μνημείο". Ο "βαθύς όρθρος" ίσως φανερώνει το πρώτο φως της αυγής που αρχίζει να φαίνεται την Κυριακή, επειδή είχε πλέον περάσει τελείως όλο το Σάββατο μαζί με τη νύχτα που το ακολούθησε, και άρχιζε η επόμενη ημέρα, όταν εκείνες ήρθαν φέρνοντας τα αρώματα και τα μύρα. Από αυτό είναι φανερό ότι ο Χριστός είχε αναστηθεί πολλή ώρα πριν.

Σε αυτό συμφωνεί και ο Μάρκος, λέγοντας: "Αγόρασαν αρώματα για να πάνε να Τον αλείψουν· και πολύ πρωί την πρώτη ημέρα της εβδομάδας έρχονται στο μνημείο, αφού ανέτειλε ο ήλιος". Διότι και αυτός είπε "λίαν πρωί", που είναι το ίδιο με το "βαθέος όρθρου", και πρόσθεσε "αφού ανέτειλε ο ήλιος". Είναι φανερό ότι η αναχώρηση και η πορεία τους ξεκίνησε στα βαθιά χαράματα και πολύ πρωί, αλλά η διαδρομή τους παρατάθηκε και η παραμονή τους στο μνημείο κράτησε μέχρι την ανατολή του ηλίου. Και τότε τους λέει ο λευκοφορεμένος νεανίσκος: "Αναστήθηκε, δεν είναι εδώ".

Έχοντας έτσι τα πράγματα, σε όσους ζητούν ακριβή προσδιορισμό, δηλώνουμε ποια ώρα, ή μισή ώρα, ή τέταρτο της ώρας πρέπει να ξεκινά η χαρά για την Ανάσταση του Κυρίου μας από τους νεκρούς.

Εκείνους που βιάζονται υπερβολικά και σταματούν τη νηστεία πριν κοντέψουν σχεδόν μεσάνυχτα ("πρὸ νυκτὸς ἐγγὺς ἤδη μεσούσης"), τους μεμφόμαστε ως αμελείς και ακρατείς, επειδή εγκαταλείπουν τον δρόμο λίγο πριν το τέλος - όπως λέει και ένας σοφός: "Στη ζωή, το παραμικρό, δεν είναι μικρό πράγμα".

Εκείνους όμως που καθυστερούν και αντέχουν περισσότερο, καρτερώντας μέχρι την τέταρτη φυλακή (ξημερώματα), κατά την οποία ο Σωτήρας μας εμφανίστηκε σε όσους έπλεαν περπατώντας πάνω στη θάλασσα, τους αποδεχόμαστε ως γενναίους και φιλόπονους.

Όσοι πάλι βρίσκονται ενδιάμεσα και αναπαύθηκαν ανάλογα με το πώς κινήθηκαν ή πώς άντεξαν, ας μην τους πολυενοχλούμε. Διότι ούτε τις έξι ημέρες της νηστείας (της Μεγάλης Εβδομάδος) όλοι τις περνούν με τον ίδιο τρόπο. Άλλοι μένουν εντελώς άσιτοι όλες τις ημέρες, άλλοι δύο, άλλοι τρεις, άλλοι τέσσερις και άλλοι καμία. Σε όσους κουράστηκαν πολύ από την παρατεταμένη νηστεία και έπειτα εξαντλήθηκαν και σχεδόν λιποθυμούν, υπάρχει συγγνώμη αν φάνε νωρίτερα.

Αν όμως κάποιοι, όχι μόνο δεν νήστεψαν παρατεταμένα, αλλά ούτε καν νήστεψαν ή και καλοπέρασαν τις προηγούμενες τέσσερις ημέρες, και μετά έρχονται στις τελευταίες δύο - την Παρασκευή και το Σάββατο - και μόνο αυτές νηστεύουν, νομίζοντας ότι κάνουν κάτι σπουδαίο και λαμπρό αν παραμείνουν μέχρι το πρωί, δεν νομίζω ότι ο αγώνας τους είναι ίσος με εκείνους που ασκήθηκαν τις περισσότερες ημέρες.

Αυτά, λοιπόν, όπως νομίζω, έγραψα δίνοντας σχετική συμβουλή.

Εδώ όπως βλέπουμε το ζήτημα αφορά κυρίως την ώρα της κατάλυσης της νηστείας και κατακρίνονται όσοι καταλύσουν πριν από τα μεσάνυχτα (προσοχή, οι ίδιοι κατακρίνονται, δεν ευθύνεται η Εκκλησία για την τυχόν παρανομία τους). 

Ακόμη λοιπόν και εάν ειπωθεί το "Δεύτε λάβετε φως" στις 12 με την χειμερινή (11 θερινή) για να ολοκληρωθεί η Ακολουθία (Όρθρος και Θεία Λειτουργία της Αναστάσεως) απαιτούνται τουλάχιστον δύο ώρες ακόμη. Θα έχουν επομένως παρέλθει τα μεσάνυκτα και δεν υπάρχει κανένας κίνδυνος κατακρίσεως των πιστών. 

Το πρόβλημα λοιπόν δεν είναι στην ακριβή ώρα της Αναστάσεως (η οποία είναι άγνωστη όπως είπαμε), αλλά στο ότι πολλοί δεν παρακολουθούν μέχρι τέλους την Ακολουθία. Όμως με το να επιβάλλεται ως ώρα Αναστάσεως η ώρα 1, τότε δυσχεραίνονται ακόμη περισσότερο αυτοί που ενδεχομένως να παρέμεναν μέχρι το τέλος. Έτσι ο γνωστός αυτός χωρίς επίγνωση ζήλος, καταντά για άλλη μια φορά βλαπτικός. Και είναι κρίμα που οι Ποιμένες δεν το βλέπουν...

Ας θίξουμε όμως και άλλη μία πτυχή. Το πρόβλημα με την επιβολή της 1ης πρωινής ώρας, ως ώρα Αναστάσεως, από τους παλαιοωρολογίτες είναι και μία ξεκάθαρη δήλωση υπερηφάνειας, ότι αυτοί δεν είναι ούτε σαν τους "σχισματοαιρετικούς" νεοημερολογίτες, ούτε σαν τους άλλους τους "χλιαρούς" παλαιοημερολογίτες, αλλά αντιθέτως αποτελούν τους σούπερ "γνήσιους" και "αυθεντικούς" Ορθοδόξους...

Λησμονούν όμως, εν τη αφρόνω καυχήσει τους, ότι οι πρόγονοί μας, το 1924 διαμαρτυρήθηκαν κατά της Ημερολογιακής Καινοτομίας, κυρίως επειδή διέσπασε τους Έλληνες Ορθοδόξους και χώρισε τις οικογένειές τους. Τώρα με τέτοιες πράξεις (για να μη θίξουμε και την πολυδιάσπασή τους σε παρατάξεις) δεν χωρίζουν και δεν διχάζουν τις οικογένειες των Ελλήνων; 

Ας ελπίσουμε ότι ο Αναστηθείς Κύριος θα φωτίσει το σκότος όλων μας με το Φως της Αναστάσεώς Του!