Το 1958 το περιοδικό της Ρωσικής διασποράς στις Η.Π.Α. "Ορθόδοξη Ρωσία" (Православной Руси) εκγιανίασε μία στήλη με τίτλο "Ερωτήσεις και απαντήσεις", την οποία επιμελούνταν ο μακαριστός Αρχιεπίσκοπος Αβέρκιος. Απαντήθηκαν συνολικά 218 ερωτήματα εκ των οποίων μεταφράζω και δημοσιεύω ελάχιστα ενδεικτικά εις μνήμη του μεγάλου αυτού Πατέρα.
ΕΡΩΤΗΣΗ 6: Είναι νόμιμο να επιτρέπεται σε ιερέα της Αγγλικανικής Εκκλησίας, με πλήρη την ιερατική του αμφίεση, να παρίσταται εντός του Ιερού Βήματος κατά την τέλεση της Πασχαλινής Θείας Λειτουργίας, και είναι φυσιολογικό φαινόμενο το να προσέρχονται οι Ορθόδοξοι πιστοί μας σε αυτόν για να λάβουν ευλογία;
ΑΠΑΝΤΗΣΗ: Απολύτως παράνομο. Σύμφωνα με τους Κανόνες, απαγορεύεται η είσοδος στο Ιερό Βήμα ακόμη και σε Ορθόδοξους Χριστιανούς που δεν φέρουν τον βαθμό του κληρικού· πόσο μάλλον είναι απαράδεκτη η είσοδος στο Ιερό Βήμα προσώπων που δεν ανήκουν στην Ορθόδοξη Εκκλησία.
***
ΕΡΩΤΗΣΗ 83: Λόγω της αδυναμίας συγκρότησης μιας καλής χορωδίας από τα μέλη της ενορίας (είτε λόγω του μικρού αριθμού των ενοριτών, είτε λόγω έλλειψης καλών φωνών ή άλλων αιτιών), αναζητούνται άτομα με καλές φωνές μεταξύ του τοπικού ετερόδοξου πληθυσμού και προσκαλούνται να ψάλουν στην εκκλησιαστική χορωδία έναντι συγκεκριμένης χρηματικής αμοιβής. Επειδή τα άτομα αυτά δεν γνωρίζουν την εκκλησιαστική σλαβονική γλώσσα, γράφονται γι' αυτά ειδικές παρτιτούρες, κάτω από τις οποίες αναγράφονται με λατινικούς χαρακτήρες οι λέξεις των ύμνων, τις οποίες τα άτομα αυτά προφέρουν κατά τη διάρκεια της θείας λατρείας, ιδίως κατά τη Θεία Λειτουργία, χωρίς να κατανοούν τη σημασία τους. Είναι επιτρεπτό το φαινόμενο αυτό από την άποψη του εκκλησιαστικού τυπικού και των κανόνων;
ΑΠΑΝΤΗΣΗ: Οι Κανόνες δεν αναφέρουν τίποτα γι' αυτό, διότι την εποχή που θεσπίστηκαν, πρέπει να υποθέσουμε ότι κανείς δεν μπορούσε καν να φανταστεί ένα τόσο παράδοξο φαινόμενο, όπως το να ψάλλουν σε έναν ορθόδοξο χριστιανικό ναό πρόσωπα που δεν ανήκουν στην Ορθόδοξη Εκκλησία. Το φαινόμενο αυτό είναι εντελώς αντικανονικό και μαρτυρεί μόνο την πλήρη απώλεια, στις μέρες μας, της σαφούς αντίληψης για το τι συνιστά η ορθόδοξη θεία λατρεία. Η ορθόδοξη λατρεία είναι μια κοινή προσευχή του κλήρου και των πιστών, στην οποία όλοι συμμετέχουν με τον πιο ζωντανό τρόπο «ενί στόματι και μια καρδία». Ποια συμμετοχή, λοιπόν, μπορούν να έχουν στην εκκλησιαστική μας προσευχή πρόσωπα που δεν ανήκουν στην Ορθόδοξη Εκκλησία μας; Σύμφωνα με τους Κανόνες, δεν μπορούν ούτε καν να παρίστανται στον ναό όταν τελείται το μέγα μυστήριο της Θείας Ευχαριστίας. Είναι απαράδεκτο να θεωρείται η ψαλμωδία στον ναό ως κάποιου είδους θεατρική ή συναυλιακή παράσταση, που έχει ως σκοπό να τέρπει την ακοή των παρισταμένων. Είναι προσευχή, στην οποία όλοι πρέπει να συμμετέχουν συνειδητά, με σαφή κατανόηση των λέξεων, του νοήματος και της σημασίας αυτών που ψάλλονται και αυτών που συμβαίνουν εκείνη την ώρα στον ναό. Πώς είναι λοιπόν δυνατόν να επιτρέπεται να ψάλλουν στον ορθόδοξο ναό μας πρόσωπα εντελώς ξένα, αλλότρια προς την αγία μας Ορθοδοξία, τα οποία δεν καταλαβαίνουν καν τι ψάλλουν; Αυτό αποτελεί βεβήλωση της αγιότητας της λατρείας μας, στην οποία φτάνουν πολλοί στις μέρες μας σχεδόν ασυνείδητα, χωρίς να αναλογίζονται τι πράττουν, λόγω της απώλειας του ζωντανού εκκλησιαστικού φρονήματος.
***
ΕΡΩΤΗΣΗ 186: Στις 12 Δεκεμβρίου με το παλαιό ημερολόγιο –την ημέρα του Αγίου Σπυρίδωνος– που με το νέο ημερολόγιο είναι 25 Δεκεμβρίου – οι Έλληνες γιορτάζουν τα Χριστούγεννα και προσκαλούν τους ιερείς μας να συλλειτουργήσουν μαζί τους. Μπορούν οι ιερείς μας να αποδεχτούν μια τέτοια πρόσκληση;
ΑΠΑΝΤΗΣΗ: Σε καμία περίπτωση δεν μπορούν. Η Εκκλησία μας δεν έχει αποδεχτεί το νέο ημερολόγιο, επομένως μια τέτοια συλλειτουργία είναι εντελώς άτοπη για τους ιερείς μας. Το νέο ημερολόγιο εισήχθη στους Έλληνες από τους εχθρούς της Αγίας Ορθοδοξίας με τον αναμφισβήτητο σκοπό να επιφέρει σύγχυση και διχασμό στις τάξεις των πιστών, πράγμα το οποίο και πέτυχαν. Μέχρι σήμερα, περίπου το ένα τρίτο του πληθυσμού της Ελλάδας δεν αποδέχεται το νέο ημερολόγιο, και εκεί, εξαιτίας αυτού του γεγονότος, διεξάγεται ένας σκληρός αγώνας για περισσότερα από 39 χρόνια. Η πλήρης αποδοχή του νέου ημερολογίου, μαζί με τον εορτασμό και του Πάσχα βάσει αυτού, θα αποτελούσε κατάφωρη παραβίαση του 7ου Κανόνα των Αγίων Αποστόλων, και η ελληνική εκκλησιαστική ιεραρχία δεν θα προχωρούσε σε αυτό. Ως εκ τούτου, επινοήθηκε μια «συμβιβαστική» μεταρρύθμιση – ο εορτασμός όλων των εορτών με το νέο ημερολόγιο, εκτός από την εορτή του Πάσχα, την οποία οι Έλληνες συνεχίζουν να γιορτάζουν με το παλαιό ημερολόγιο. Αυτό, φυσικά, δεν είναι παρά ένα έξυπνο «τέχνασμα» των εχθρών της Αγίας Ορθοδοξίας, σκοπός των οποίων είναι να διασαλεύσουν την ειρήνη και την ενότητα στην Ορθόδοξη Εκκλησία, μέσω της εισαγωγής κάθε είδους μοντερνιστικών μεταρρυθμίσεων «στο πνεύμα της εποχής», υπονομεύοντας έτσι το κύρος και τη ζωοποιό δύναμη της Αγίας Ορθοδοξίας.
***
ΕΡΩΤΗΣΗ 189: Μπορεί ένας Ρωμαιοκαθολικός να κοινωνεί, κατά τη δική του κρίση, και σε εμάς και στη Ρωμαιοκαθολική Εκκλησία;
ΑΠΑΝΤΗΣΗ: Σε καμία περίπτωση δεν μπορεί. Η μετάδοση των Αχράντων του Χριστού Μυστηρίων επιτρέπεται μόνο σε όποιον έχει προσχωρήσει συνειδητά στην Αγία Ορθόδοξη Εκκλησία. Τους ενήλικους Ρωμαιοκαθολικούς τους δεχόμαστε σύμφωνα με την τρίτη τάξη, δηλαδή μέσω της ιεράς εξομολογήσεως, της αποκήρυξης (λίβελλο) των πλανών της ρωμαιοκαθολικής ομολογίας και της κοινωνίας των Αχράντων του Χριστού Μυστηρίων. Μετά από αυτό, φυσικά, το πρόσωπο που προσχώρησε με αυτόν τον τρόπο στην Αγία Ορθοδοξία δεν μπορεί και δεν πρέπει πλέον να κοινωνεί πουθενά αλλού, παρά μόνο στην Αγία Ορθόδοξη Εκκλησία. Στα παιδιά που έχουν βαπτιστεί στον Ρωμαιοκαθολικισμό (έως 12 ετών), πρέπει προηγουμένως να τελεστεί επιπλέον και το Μυστήριο του Χρίσματος.
***
ΕΡΩΤΗΣΗ 200: Λόγω έλλειψης στοιχείων δεν μπορεί να προσδιοριστεί με ακρίβεια η ημέρα της Γεννήσεως του Χριστού. Ως εκ τούτου, θεωρώ ότι η εορτή των Χριστουγέννων μπορεί και πρέπει να μεταφερθεί στο νέο ημερολόγιο. Αυτό διότι όλοι οι Αμερικανοί την ημέρα των Χριστουγέννων πηγαίνουν στους ναούς τους, και η νέα γενιά μας, που έχει συνάψει μεικτούς γάμους (και αυτοί αποτελούν την πλειοψηφία), πηγαίνει επίσης εκεί. Εάν στους δικούς μας ναούς τελούνταν εκείνη την ημέρα χριστουγεννιάτικη Θεία Λατρεία, τότε θα πήγαιναν στον δικό μας ναό. Οι υποστηρικτές του παλαιού ημερολογίου επισημαίνουν ότι «έτσι παραβιάζεται η διάρκεια της νηστείας των Χριστουγέννων», ωστόσο η πλειοψηφία εξ αυτών υποδέχεται το νέο έτος με το νέο ημερολόγιο και μάλιστα όχι σε νηστίσιμο τραπέζι. Από προσωπική εμπειρία γνωρίζω ότι αν τα Χριστούγεννα συμπίπτουν με εργάσιμη ημέρα, δεν είναι πάντα εφικτό να πάρει κανείς άδεια από την εργασία του. Εάν τα πρόσωπα που λαμβάνουν την αμερικανική υπηκοότητα δεν υπολογίζουν τις αμερικανικές παραδόσεις, τότε προκαλούν την απορία των Αμερικανών και το δίκαιο ερώτημα: «Γιατί πήραν την υπηκοότητα;». Εξάλλου, σε εμάς το Δωδεκάορτο και οι πανηγυρικές εορτές μεταφέρονται σε άλλες ημέρες κατά την κρίση του προϊσταμένου (του ναού), κάτι που δεν προβλέπεται από το Τυπικό, αλλά επιβάλλεται από τη ζωτική ανάγκη, προκειμένου οι πιστοί να μπορούν να προσευχηθούν προς τιμήν των ορθόδοξων εορτών τους, συμπεριλαμβανομένων και των Χριστουγέννων με το νέο ημερολόγιο.
ΑΠΑΝΤΗΣΗ: Πράγματι, λόγω έλλειψης στοιχείων δεν μπορεί να προσδιοριστεί με ακρίβεια η ημέρα της Γεννήσεως του Χριστού. Αυτό όμως δεν σημαίνει ότι μπορεί κανείς να γιορτάζει την ημέρα των Χριστουγέννων όποτε του αρέσει: η ημέρα των Χριστουγέννων πρέπει να εορταστεί τότε που έχει οριστεί από την Αγία μας Ορθόδοξη Εκκλησία -στις 25 Δεκεμβρίου σύμφωνα με το ορθόδοξο ημερολόγιό μας. Ολόκληρη η λειτουργική δομή της Αγίας μας Ορθόδοξης Εκκλησίας αποτελεί ένα αυστηρό, αρμονικό σύνολο, όπου όλα έχουν τη θέση τους και όπου δεν υπάρχει χώρος για αυθαιρεσίες, διότι τότε θα προκληθεί σύγχυση και αταξία που θα διασαλεύσει αυτή την αυστηρή αρμονία. Συγκεκριμένα, η ημέρα των Χριστουγέννων είναι στενά συνδεδεμένη με τη σαρανταήμερη νηστεία που προηγείται αυτής, με τους ειδικούς εορτασμούς και τις μνήμες μιας σειράς ημερών που προπορεύονται, με τις ημέρες των λεγόμενων «Προεορτίων» των Χριστουγέννων κ.λπ. Όλα αυτά θα διαταραχθούν εάν εισαχθεί ο εορτασμός των Χριστουγέννων με το νέο ημερολόγιο: αντί για την εύτακτη δομή θα προκύψει ένα απαράδεκτο χάος. Οι αληθινοί Ορθόδοξοι Χριστιανοί δεν πρόκειται να υποδεχτούν το Νέο Έτος με το νέο ημερολόγιο, και μάλιστα «σε μη νηστίσιμο τραπέζι»· αυτό όμως δεν μπορεί να απαγορευτεί σε όσους είναι ξένοι προς το πνεύμα της Αγίας τους Ορθόδοξης πίστης και δεν τιμούν τις παραδόσεις και τους θεσμούς της. Η απόκτηση της αμερικανικής υπηκοότητας (ορθότερα – «ιθαγένειας») δεν μας υποχρεώνει να απαρνηθούμε την Αγία μας Ορθόδοξη πίστη, ούτε τα έθιμα και τις παραδόσεις της. Και οι μωαμεθανοί, και οι ειδωλολάτρες, και ιδιαίτερα οι Εβραίοι απολαμβάνουν εδώ πλήρη ελευθερία και το δικαίωμα να ομολογούν την πίστη τους και να γιορτάζουν τις εορτές τους, σύμφωνα με τα δικά τους έθιμα και παραδόσεις, και κανείς δεν τολμά να τους κατηγορήσει γι' αυτό για οποιαδήποτε «έλλειψη νομιμοφροσύνης» προς την Αμερική. Ως εκ τούτου, είναι περισσότερο από παράδοξο να εξαναγκάζονται οι Ορθόδοξοι Χριστιανοί να υιοθετήσουν τα έθιμα και τις παραδόσεις των ετεροδόξων Αμερικανών. Μας είναι γνωστό ότι οι συνετοί Αμερικανοί εργοδότες, αντιθέτως, επιτρέπουν με μεγάλη προθυμία στους υπαλλήλους τους να πηγαίνουν στην εκκλησία κατά τις μεγάλες εορτές, ανάλογα με την πίστη που ομολογούν. Εξαιρέσεις, φυσικά, είναι πάντα πιθανές. Το ότι σε εμάς το Δωδεκάορτο και οι πανηγυρικές εορτές δήθεν «μεταφέρονται σε άλλες ημέρες, κατά την κρίση του προϊσταμένου», δεν ανταποκρίνεται καθόλου στην πραγματικότητα: τόσο το Δωδεκάορτο όσο και οι πανηγυρικές εορτές εορτάζονται στον καιρό τους, όταν αυτό ορίζεται από το εκκλησιαστικό τυπικό, αλλά επιπλέον ορισμένοι πατέρες προϊστάμενοι την πλησιέστερη Κυριακή διοργανώνουν έναν ακόμη ειδικό πάνδημο εορτασμό της πανηγύρεως, προκειμένου να δοθεί η δυνατότητα να συμμετάσχει σε αυτόν ο μεγαλύτερος δυνατός αριθμός πιστών, οι οποίοι δεν μπορούν να παρευρεθούν στον ναό την ίδια την ημέρα της εορτής. Αυτό εσφαλμένα αποκαλείται μεταφορά της εορτής, διότι αυτή δεν μπορεί να μεταφερθεί και δεν μεταφέρεται. Σε μια ξένη χώρα και υπό δυσμενείς συνθήκες, οφείλουμε ακόμη περισσότερο από ότι στη Ρωσία να είμαστε Ομολογητές της Π΄σιτεώς μας και να μην αφομοιωνόμαστε από το περιβάλλον που μας περιστοιχίζει, πράγμα που είναι εντελώς ανάξιο της ιδιότητας του αληθινού Χριστιανού. Ειδαλλιώς, τι θα απογίνουμε αν μας επιβάλουν τη νέα, κοινή για όλους πίστη, η οποία προπαγανδίζεται τόσο έντονα στις μέρες μας; Η αποδοχή μιας καινοτομίας συνεπάγεται αναπόφευκτα και την αποδοχή άλλων καινοτομιών, και σταδιακά κλονίζονται όλα τα θεμέλια της πίστης. Αυτός είναι ο δρόμος της Αποστασίας, ο οποίος πάντα ξεκινά δήθεν από κάτι "μικρό" - φαινομενικά ασήμαντο - και στη συνέχεια, προχωρώντας σταδιακά, περνά σε όλο και μεγαλύτερα πράγματα, μέχρι που, τελικά, χάνεται και η ίδια η ουσία της Πίστης -εξατμίζεται το πνεύμα της, και το "άλας", κατά την έκφραση του Σωτήρος Χριστού, "μωραίνεται" (Ματθ. ε΄ 13). Η σωτηρία μας βρίσκεται στο να κρατάμε γερά τα ημέτερα. Και αυτό δεν προκαλεί απορία, αλλά - αντιθέτως - τον σεβασμό των ξένων προς εμάς.
***
ΕΡΩΤΗΣΗ 213: Ο Χριστιανός που προετοιμάζεται για τη Θεία Κοινωνία των Αχράντων Μυστηρίων του Χριστού οφείλει, σύμφωνα με τη θεσμοθέτηση της Εκκλησίας, να τηρεί αυστηρή νηστεία χωρίς λάδι για 3–5 ημέρες. Όμως, αν στα μοναστήρια, με την άδεια του πνευματικού πατρός, προετοιμάζονται για τη θεία κοινωνία κάθε Σάββατο και σε όλες τις μεγάλες εορτές, είναι απαραίτητο να τηρείται κάθε φορά μια τέτοια αυστηρή νηστεία 3 ημερών χωρίς λάδι πριν από τη θεία κοινωνία; Και αν συμπίπτουν κατά το διάστημα αυτό μεγάλες εορτές ή ημέρες με πολυέλεο, πρέπει, χάριν των Θείων Μυστηρίων, να παραβιάζονται οι κανόνες της Εκκλησίας σχετικά με την κατάλυση τροφής αυτές τις ημέρες, ή να τρώει κανείς χωρίς δισταγμό φαγητό με λάδι; Είναι σαφές ότι το ζήτημα δεν βρίσκεται στο λάδι, αλλά στη δέουσα εσωτερική προετοιμασία του εαυτού μας για την υποδοχή των Θείων Μυστηρίων του Χριστού. Αλλά τι πρέπει να γίνει; Πώς πρέπει να ενεργεί ένας κληρικός που τελεί τη Θεία Λειτουργία καθημερινά, ή ένας λαϊκός που προετοιμάζεται για τη θεία κοινωνία κάθε Σάββατο ή Κυριακή.
ΑΠΑΝΤΗΣΗ: Και σε αυτή την ερώτηση απαντήσατε ήδη και ο ίδιος. Φυσικά, το ζήτημα δεν βρίσκεται στο λάδι, αλλά ακριβώς στην εσωτερική, συγκεντρωμένη προετοιμασία του εαυτού μας, στην προσευχητική και μετανοητική διάθεση, ενώ η νηστεία, με την έννοια της σωματικής εγκράτειας, ορίζεται μόνο ως βοήθημα για αυτό. Από τους ιερείς που τελούν τη Θεία Λειτουργία καθημερινά δεν απαιτείται καθόλου από τους κανόνες της Εκκλησίας μια τέτοια αυστηρή νηστεία, όπως επίσης και από τους λαϊκούς, κατά τις περιόδους του έτους που δεν υπάρχει νηστεία, αλλά αντίθετα επιτρέπεται η κατάλυση κάθε τροφής. Γενικά, ο καθορισμός της νηστείας πριν από τη Θεία Κοινωνία των Αχράντων Μυστηρίων του Χριστού και ο βαθμός της αυστηρότητάς της εξαρτώνται εξολοκλήρου από τον πνευματικό του κάθε συγκεκριμένου προσώπου, από τον οποίο και πρέπει να ζητά κανείς συμβουλή και ευλογία.
Δεν υπάρχουν σχόλια:
Δημοσίευση σχολίου